𑀤𑀻𑀧𑀸𑀯𑀮𑀻-𑀫𑀢𑀂 – 𑀴𑀢𑀬𑀁 𑀘 𑀴𑀢𑀬𑀸𑀕𑀭𑀳𑀰𑀘

दीपावल्युत्सवे यत्सत्यं तदेव​ विजयेदिति वयं मनोभिः संकल्पामः |  शास्त्रे च विश्वचरित्रे च मुख्यमस्ति ।  सत्यं वद धर्मं चरेति तैत्तिरीयोपनिषदि, सत्यमेव जयते नानृतमिति च​ मुण्डकोपनिषदि |   सत्यम​वश्यं करणीयमनृतमपि न कदाचित्सहनीयम् |  एवं पुनर्कथं सम्पादनीयम् ? कथं सत्यं रक्षितुं शक्नुमः ?

महात्मना गान्धिवर्येन​ सत्याग्रहशब्दः प्रवृत्तः ।  वचने च कर्मणि च नित्यं सत्यमाग्रहणमिति सत्याग्रहः ।  अत्र नानापुरुषाद्विचारा अन्तर्गताः सन्ति, मुख्यशो भारतवर्षात् श्रीमद्राजचन्द्रः, रष्यदेशात् तोलस्तोय, अङ्ग्लभुमेः जॉन-रस्किन्​ ।  सत्याग्रहो गान्धिवर्येस्य​ नित्याचारोऽऽसीत् |

दक्षिण​-अफ्रि़का-देश एकं मित्रं तस्मा एकं पुस्तकं ददौ, तत्पुस्तकस्य विचाराश्च गान्धिवर्यस्य हृदये निविविश्रे ।  आत्मकथायाः स इदमब्रवित् –

“इदं पुस्तमेकदा पठनं प्रारब्धं न निवर्तयितुम​शक्नवम् … न​ तस्यां रात्रावस्वपम् ।  अस्य पुस्तकस्यानुसारेण​ मम् जीवनं विकर्तुं निर्णयं चक्रे ।”

तत्पुस्तकं किमासीत्?  ‘अन्तिमाय [पुरुषाय​]’ नाम​ जॉन-रस्किन्-वर्यस्य पुस्तकमासीत् ।  इदं पुस्तकं गान्धिवर्येन​ गुजरातीभाषासु ‘सर्वोदय​’ नाम​ अनुवादः कृतोऽस्ति ।  ततश्चास्मिन्पुस्तके स इदं विवरणमक​रोत् –

“अहं मन्ये पुस्तकस्योपदेश एतदस्ति – व्यक्तिहितं सर्वलोकहितव्याप्तमस्ति – यस्मात् कर्मणो लोकस्योपजीवनं तस्माद​धिवक्तुः कर्म​ नापितस्य कर्म च​ सदृशौ स्तः – कर्षकस्य वा पाणिघस्य वा जीवनं वरं जीवनीयम् ।​”

https://en.wikipedia.org/wiki/Sarvodaya

गान्धिवर्यस्यास्मात्​ विचारात् फि़लिप्-ग्लास्-वर्यः सत्याग्रहनाम्ना एकं नाट्य​मविरचत् –